En Kolay Domates Çeşitleri Hangilerdir?

İlk yıl balkonumda dört saksı domates denedim; üçü boy verdi, biri hiç meyve tutmadı. O sezonun sonunda anladım ki mesele benim el yatkınlığım değil, seçtiğim çeşitti. Domates, doğru türü seçtiğinizde sizi affeden, yanlış türü seçtiğinizde ise sürekli uğraştıran bir bitki. Bu yüzden yeni başlayan biriyle konuşurken ilk sorum hep şu olur: "Hangi tohumu aldın?"

Aşağıda kendi bahçemde ve komşumun balkonunda yıllarca denediğim, gerçekten düşük bakım isteyen çeşitleri ve onlarla nasıl yol alacağınızı anlatıyorum.

Neden çeşit seçimi bu kadar önemli?

Domateslerin kabaca iki büyüme alışkanlığı var. Determinat (sınırlı büyüyen) çeşitler belli bir boya ulaşır, meyvelerini kısa bir dönemde toplu olarak verir ve durur. İndeterminat (sürekli büyüyen) çeşitler ise don gelene kadar boy atmaya devam eder; sürekli budama, bağlama ve destek ister.

Yeni başlayan biri için determinat ya da yarı-determinat çeşitler çok daha rahat. Bir de meyve boyu var: küçük meyveli çeşitler çatlamaya ve çiçek burnu çürüklüğüne çok daha dayanıklı. Büyük etli domatesler lezzetli ama sabır ve düzenli sulama disiplini istiyor.

Başlangıç için önerdiğim çeşitler

Ben ilk sezonunuzda mutlaka bir kiraz domatesi bulundurmanızı öneriyorum. Sebebi psikolojik: hasat görmek insanı bahçeye bağlıyor. Büyük etli domateslere ikinci yıl geçin.

Adım adım: ilk domates saksınız

1. Yeri seçin. Domates güneş bitkisi. Günde en az 6 saat direkt güneş alan bir yer bulun. Güney veya güneybatı cepheli bir balkon idealdir. Işık az olursa bitki uzayıp incelir, çiçek dökülür.
2. Kabı büyük tutun. En az 15-20 litrelik bir saksı kullanın. Bodur çeşitlerde 10 litre yeterli olabilir ama daha küçüğüne girmeyin; kök sıkışan domates hem susuz kalır hem meyve tutmaz. Dibinde mutlaka drenaj deliği olsun.
3. Harcı hazırlayın. Ben üç ölçek torf/hazır saksı toprağı, bir ölçek yanmış gübre veya solucan gübresi, yarım ölçek perlit karıştırıyorum. Bahçeden aldığınız ağır killi toprağı saksıda tek başına kullanmayın, sıkışıp taş gibi olur.
4. Tohum mu fide mi? İlk yılınızsa fide alın. Tohumdan çimlendirme keyifli ama ısı ve ışık kontrolü ister. Fide seçerken kalın gövdeli, koyu yeşil yapraklı, boyu 15-20 cm civarında olanı tercih edin. Uzun, soluk ve cılız fideleri almayın.
5. Derin dikin. Fidenin alt yapraklarını koparıp gövdenin bir kısmını toprağa gömün. Domates gövdesinden kök atar; bu şekilde daha güçlü bir kök sistemi kurulur. Ben dikimden hemen sonra bol su verip iki gün gölgede tutuyorum.
6. Desteği baştan koyun. Bitki büyüdükten sonra çubuk saplamak kökleri yaralıyor. Dikimle birlikte 1-1,5 metrelik bir bambu çubuk veya kafes yerleştirin. Bodur çeşitlerde bile meyve ağırlığı gövdeyi yatırabilir.
7. Sulamayı düzene sokun. Domates düzensiz sulamadan nefret eder. Toprağın üst 3-4 santimi kuruduğunda, dipten su akacak kadar bolca sulayın. Yaprakları ıslatmayın; sabah erken saat en iyisi. Sıcak yaz günlerinde saksıda günde bir, bahçede iki günde bir sulama tipik bir ritimdir.
8. Gübreyi ölçülü verin. Dikimden üç hafta sonra başlayıp iki haftada bir sıvı gübre veriyorum. Çiçek görülene kadar dengeli, çiçekten sonra potasyumu yüksek bir karışım. Fazla azot bol yaprak, az meyve demektir; bunu ilk yıl acı acı öğrendim.
9. Koltuk almayı öğrenin. İndeterminat çeşitlerde yaprak ile gövde arasında çıkan filizleri küçükken elle koparın. Determinat çeşitlerde bunu yapmayın, meyve verimini düşürürsünüz.
10. Hasadı bekletmeyin. Rengi tamamen döndüğünde toplayın. Dalda fazla bekleyen domates çatlar ve kuşlara davetiye çıkarır. Toplanan meyveyi buzdolabına değil, tezgahta gölgeye koyun; aroma orada gelişiyor.

Sık yapılan hatalar

Yanlış çeşitle başlamak

Vitrinde gördüğü iri, çizgili, egzotik bir çeşide gönlünü kaptıran çok kişi tanıdım. O çeşitler genelde hastalığa hassas ve uzun olgunlaşma süresi ister. Başlangıç domates çeşitleri arasında kalmak, ilk yılınızda hasat almanızı neredey