Bereketli Yaprak

İlk Bahçenizi Nasıl Kuracaksınız

İlk bahçemi kurduğumda elimde bir kürek, üç paket tohum ve bolca hevesim vardı. Sonuç? Domateslerin yarısı hiç meyve vermedi, marullar bir haftada acılaştı, fesleğen ise gölgede kalıp sarardı. Ama o yaz bana kitaplardan öğrenemeyeceğim şeyler öğretti. Şimdi geriye dönüp baktığımda, bahçe kurma başlangıç aşamasında yapılması gerekenlerin çoğunun toprağa dokunmadan önce olup bittiğini görüyorum. Bu yazıda kendi denemelerimden süzülen sırayı, adım adım anlatacağım.

Başlamadan Önce: Kendinize Sorun

Bahçe kurmak bir hafta sonu işi değil, bir alışkanlık. Bu yüzden ilk sorum hep şu oluyor: Haftada kaç saat ayırabilirim? Günde on beş dakikam varsa küçük ve yönetilebilir bir alanla başlamak, dev bir tarhı yarı yolda bırakmaktan çok daha iyi. İkinci sorum ise ne yemek istediğim. Sevmediğim sebzeyi yetiştirmenin bir anlamı yok; ilk yılımda hardal yeşilliği ekmiş, hiç toplamamıştım.

Adım Adım İlk Bahçe

  1. Güneşi takip edin. Bir hafta boyunca sabah, öğle ve ikindi saatlerinde bahçenizin ya da balkonunuzun hangi köşesinin ne kadar güneş gördüğünü not aldım. Meyve veren sebzeler (domates, biber, kabak) günde en az altı saat direkt güneş ister. Yeşillikler ve maydanoz dört saatle idare eder. Bu tek gözlem, ne ekeceğinizi büyük ölçüde belirleyecek. Bitkilerin ışık ihtiyacını ayrıntılı anlatan sayfaya da mutlaka göz atın.
  2. Yer seçimini pratik yapın. Güneşten sonra iki şeye bakıyorum: suya yakınlık ve göz önünde olmak. Hortumun ya da musluğun yirmi metre ötesinde kalan bir tarh, ağustos sıcağında sulanmıyor — bunu tecrübeyle biliyorum. Ayrıca her gün önünden geçtiğiniz bir noktada olsun; görünmeyen bahçe bakılmayan bahçedir. Rüzgârı kesen bir duvar ya da çit varsa artı puan.
  3. Alanı küçük tutun ve sınırlayın. İlk yıl için 1x2 metrelik bir tarh ya da 5-6 saksı fazlasıyla yeterli. Ben tahta çerçeveli bir yükseltilmiş tarhla başladım; toprağı ayırmak, yabancı otu ve çamuru kontrol etmeyi çok kolaylaştırdı. Bahçe zemini yoksa balkon ve pencere bahçeciliği için ayrı bir rehberimiz var, orada derinlik ve saksı seçimini uzun uzun anlattık.
  4. Toprağı hazırlayın — burası en önemli adım. Toprağı bir avuç alıp sıkın. Şekil alıp elinizde kalıyorsa killi, hemen dağılıyorsa kumlu. İkisinin de çözümü aynı: organik madde. Ben her sezon başında 5-8 cm kalınlığında olgun kompost ya da yanmış hayvan gübresi serip 20 cm derinliğe kadar karıştırıyorum. Torba harç kullanacaksanız saf torf yerine harç + kompost + biraz perlit karışımı çok daha iyi sonuç verir. Toprak seçimi ve hazırlanması konusunu ayrı bir sayfada detaylandırdık, kurulum öncesi okumaya değer.
  5. Temel aletleri alın, fazlasını almayın. İlk sezonumda gereksiz alet almaya harcadığım paraya şimdi gülüyorum. Gerçekten gerekenler: bir el küreği, bir el tırmığı, sağlam bir budama makası, eldiven, süzgeç başlıklı sulama kabı veya tabancalı hortum ve bir kova. Hepsi bu. Alet listesinin tamamını ve kalite ipuçlarını malzeme sayfasında bulabilirsiniz.
  6. Neyi ne zaman ekeceğinizi planlayın. Bir kâğıda tarhın kabaca krokisini çizin. Boyu uzayanları (domates, fasulye) kuzey tarafa, kısa kalanları güneye yerleştirin ki gölge yapmasınlar. Ekim zamanı için bulunduğunuz bölgenin son don tarihini öğrenin; sıcak sevenler bu tarihten sonra dışarı çıkar. Mevsime göre ne ekileceğini gösteren bahçecilik takvimi bu noktada işinizi çok kolaylaştırır.
  7. Kolay bitkilerle başlayın. İlk sezon için önerim: marul, roka, tere, radika gibi yeşillikler, fasulye, kabak, nane ve fesleğen. Domates ve biberi tohumdan değil, hazır fideden almanızı öneriyorum. Tohum çimlendirmeyi ikinci yıla bırakırsanız hem moraliniz bozulmaz hem de fide bakımını öğrenmek için vaktiniz olur.
  8. Sulama ve malç rutini kurun. Ekimden sonra toprağı sürekli nemli tutun, ancak çamura çevirmeyin. Parmağınızı 3 cm daldırın; kuru geliyorsa sulayın. Üzerine 3-5 cm saman, kuru yaprak ya da ince ağaç kabuğu malç sermek benim en verimli alışkanlığım oldu — su tüketimi düştü, yabancı ot azaldı.
  9. Not tutun. Küçük bir deftere ekim tarihlerini, çıkış günlerini, gübreleme zamanlarını ve gözlemlerimi yazıyorum. İkinci yıl bu defter, satın alabileceğiniz hiçbir kitaptan daha değerli oluyor.

Sık Yapılan Hatalar