Bereketli Yaprak

Şarkı Söyleyen Bitkiler: Mevsimlik Çiçekler

Balkonumun demir korkuluğuna ilk saksıyı astığım yaz, içinde üç tane menekşe vardı ve üçü de iki hafta içinde sarardı. O zaman anlamadım, sonradan öğrendim: yanlış mevsimde, yanlış yere koymuşum. Bugün aynı korkulukta nisan ayından kasıma kadar sırayla açan çiçekler var ve komşular geçerken "burada bir şeyler şarkı söylüyor" diyor. Mevsimlik çiçekler gerçekten öyle; bir bahçeyi susturmak da onlarla mümkün, konuşturmak da.

Bu yazıda size en baştan, hiç çiçek yetiştirmemiş biri gibi anlatacağım. Amacım süslü bahçe fotoğrafları değil; ilk yılınızda gerçekten açan, sağ kalan bir köşe kurmanız.

Mevsimlik çiçek nedir, neden kolaydır?

Mevsimlik çiçekler tek bir sezon boyunca büyüyüp bol bol çiçek açan, sonra tohumunu bırakıp ömrünü tamamlayan bitkiler. Uzun vadeli taahhüt istemiyorlar. Beğenmezseniz gelecek sezon bambaşka bir renk kurgusu yapabilirsiniz. Yeni başlayan biri için en büyük avantajı bu: hata yaparsanız bedeli bir sezon, bir gül fidanı gibi yıllarınız değil.

Adım adım: sıfırdan çiçekli bir köşe

  1. Önce ışığı ölçün, sonra çiçeği seçin. Bir hafta boyunca sabah, öğle ve ikindi saatlerinde balkonunuza ya da bahçe köşenize bakın. Günde kaç saat doğrudan güneş alıyor? Beş saatin üzerindeyse petunya, kadife çiçeği, sardunya, ateş çiçeği rahat eder. İki-üç saatlik yarı gölgede begonya, çuha, menekşe, sümbülteber daha memnun olur. Bitkilerin güneş ihtiyacını anlatan yazıyı okuduysanız zaten yarı yolu geçtiniz; çiçeklerde bu konu daha da belirleyici çünkü çiçek açmak yaprak üretmekten çok daha fazla enerji ister.
  2. Mevsime göre iki dalga planlayın. Ben yılı ikiye bölüyorum. Serin sezon çiçeklerini (menekşe, hercai menekşe, çuha, şebboy, aslanağzı) sonbaharda dikiyorum; kışı geçirip ilkbaharda patlıyorlar. Sıcak sezon çiçeklerini (petunya, kadife çiçeği, sardunya, zinnia, vinca, ateş çiçeği) don tehlikesi geçtikten sonra, yani genelde nisan sonu-mayıs başında dikiyorum. Bu ikili düzen sayesinde saksılar neredeyse hiç boş kalmıyor. Bahçecilik takvimine göz atarsanız kendi bölgenizin son don tarihini yakalamak kolaylaşır.
  3. Toprağı hafif ve havadar kurun. Çiçeklerin kökü sebzeninkinden nazik. Ben harmanımı kabaca üç bölüm torf-kompost karışımı, bir bölüm perlit ya da iri kum, bir tutam da solucan gübresi şeklinde yapıyorum. Bahçe toprağını doğrudan saksıya doldurmak en sık gördüğüm hata; sulandıkça çimentolaşıp kökü boğuyor. Toprak hazırlığını ayrıntılı anlattığım sayfadaki mantık burada da geçerli: su geçsin ama nem tutsun.
  4. Fideyle başlayın, tohumu ikinci yıla bırakın. İlk sezonunuzda çiçekçiden gelen tomurcuklu fideler size hızlı bir başarı hissi verir ve bu his devam etmenizi sağlar. Fide seçerken bol çiçekli olana değil, gövdesi tıknaz, yaprağı koyu yeşil, kökü saksı deliğinden fırlamamış olana bakın. Tohumdan çimlendirme merakınız varsa zinnia ve kadife çiçeği en affedici başlangıçlardır.
  5. Dikimi akşamüstü yapın. Fideyi saksısından çıkarırken kök topağının altını parmakla hafifçe gevşetin. Toprak seviyesi, fidenin geldiği seviyeyle aynı olsun; gövdeyi gömmek çürümeye davetiye. Diktikten hemen sonra su birikintisi kalmayacak kadar bolca sulayın ve ilk üç gün doğrudan öğle güneşinden koruyun.
  6. Sulamayı takvimle değil parmakla yapın. Mevsimlik çiçek bakımı denince aklıma ilk gelen alışkanlık bu: parmağımı toprağa iki boğum sokarım, kuru geliyorsa sularım. Yaz ortasında küçük saksılar günde bir, hatta çok sıcakta günde iki kez isteyebilir; ilkbaharda aynı saksı üç günde bir yeter. Sabah sulaması, akşam sulamasından daha az mantar sorunu çıkarır.
  7. Solan çiçekleri koparın. Bu tek işlem, sezonu bir buçuk ay uzatır. Bitki tohum bağlamaya başladığı anda çiçek üretmeyi keser. Solmuş çiçeği sapıyla birlikte tırnağınızla kopardığınızda bitkiye "işin bitmedi" demiş olursunuz. Petunyada haftada bir, kadife çiçeğinde on günde bir tur atmam yeterli oluyor.
  8. Gübreyi az ve düzenli verin. Çiçekli dönemde iki haftada bir, potasyumu yüksek sıvı gübreyi tavsiye edilen dozun yarısında kullanıyorum. Azotu yüksek gübre size kocaman yapraklar ve neredeyse hiç çiçek verir; bunu bir sezon boyunca sardunyalarımda acı bir şekilde deneyimledim.

Yeni başlayanların en sık yaptığı hatalar